Nieuws

Het laatste nieuws uit de Taalwerkplaats. In hapklare brokken opgediend. Of lees berichten die we eerder plaatsten.

Laatste nieuws »



Blogs

Taalnieuwtjes, taalweetjes, taalergernissen, taalgrappen, taaleigenaardigheden ... Laat je in onze blogs en minicolumns verrassen met taaltrends en opvallende taalwetenswaardigheden. Kost je weinig tijd en levert je veel plezier op.

Nieuwste blogs »



Taaltips

Twijfel je over hoe je iets schrijft of formuleert? Met deze taaltips helpen we je graag op weg. Neem ook eens een kijkje in de Taalwinkel voor taaladviesboeken waarvan veel mensen op het werk en thuis gebruikmaken.

Slimste taaltips »



Gluren bij de buren

Wil je een tas koffie of doe je liever een bakkie? Huiver je bij de gedachte aan nagelkaas (zitten daar teennagels of vingernagels in)? Vrees je dat bomma en bompa een bomaanslag gaan plegen? En wat doe je als iemand je opdraagt om op je poep te gaan zitten?

Nederlands aan weerszijden van de grens

Wij Nederlandse en Vlaamse buren zijn van elkaar gescheiden door een landsgrens, maar delen een taal. We kunnen elkaar doorgaans goed verstaan, maar er zijn subtiele en minder subtiele verschillen. Daardoor kunnen er grappige taalverwarringen ontstaan.

Tenenkrommend/tenenkrullend en komisch

Gluren bij de buren is een omkeerboek dat woorden en uitdrukkingen beschrijft die aan weerszijden van de grens anders gebruikt worden, of die alleen in Vlaanderen of in Nederland gebruikelijk zijn, en daardoor bij de buren voor verwarring kunnen zorgen. Ze worden soms als tenenkrullend/tenenkrommend, maar vaker als komisch ervaren.

De sleutel die de taalkist opent

Dit is geen boek om elkaars taalgebruik te bekritiseren, maar juist om het leuke ervan te zien. Ontdek welke aparte woorden en uitdrukkingen de buren gebruiken. En bekijk je eigen taal ook eens vanuit hun perspectief. 'Er ligt een onontgonnen taalschat op u te wachten. Hopelijk is dit boek de sleutel die de kist opent', aldus Ludo Permentier.

Bestellen?

Wil je Gluren bij de buren of andere taalboeken inkijken, bestellen of downloaden? Dat kan in onze Taalwinkel.

Ander nieuws

Neem hieronder een kijkje in het nieuwsarchief van de Taalwerkplaats.

Illustratie: Arend van Dam

Poepen Met illustraties van Arend van Dam



Nieuwsarchief

Hier vind je een selectie van nieuws dat we eerder plaatsten. Klik op een onderwerp om het nieuwsbericht te openen.

Wil je meer weten of heb je vragen? Neem dan contact met ons op. Wij helpen je graag.

Kinderen en andere mensbaksels opgelet: hier is niet zomaar een woordenboek! Dit is het enige echte Roald Dahl Woordenboek, boordevol fantabuleuze woorden van een van de beste kinderboekenschrijvers ter wereld.

Honderdste geboortedag van Roald Dahl

In 2016 is het honderd jaar geleden dat Roald Dahl werd geboren (13 september 1916—23 november 1990), een jubileum dat wereldwijd gevierd wordt tijdens de Roald Dahl-week. Voor Van Dale is dit een mooi moment om het Roald Dahl Woordenboek te laten verschijnen. De Taalwerkplaats verzorgde de inhoud van dit woordenboek voor Van Dale.

Niet zomaar een woordenboek

In dit boek vind je werkelijk alle gewone én buitengebruikelijke woorden (denk maar aan snoskommer, flitspoppen of gezwamstraald) van Roald Dahl, met vrolijke voorbeeldzinnen uit klassiekers als Matilda, Sjakie en de chocoladefabriek en De GVR.

Bovendien kom je in dit woordenboek alle figuren tegen die een onvergetelijke rol spelen in de wereld van Roald Dahl, zoals juffrouw Engel, meneer en mevrouw Griezel, rookspuwende rapschranzers en Willie Wonka.

In dit kleurrijk geïllustreerde boek valt ook veel te lezen en te leren over waar woorden nou eigenlijk vandaan komen — én je wordt uitgenodigd om zelf met taal te spelen.

  • Met alle gewone en buitengebruikelijke woorden van Roald Dahl
  • Bij ieder woord een bijpassende voorbeeldzin uit een Roald Dahl-kinderboek
  • Met de beroemde tekeningen van Quentin Blake in kleur
  • Met heel veel leuke woordweetjes en andere gniffelgave extra's
  • Voor kinderen vanaf 8 jaar en grote mensen die dol zijn op Roald Dahl

Neem zelf een kijkje in het woordenboek!

Een voorproefje van de binnenkant van dit Roald Dahl Woordenboek vind je in deze bladerbare pdf.

Het woordenboek bestellen? Dat kan onder meer in onze Taalwinkel.

We gaan een fantabuleus project uitvoeren voor Van Dale Uitgevers: het Van Dale Roald Dahl Woordenboek. Van aaien tot zozymen, een écht woordenboek met gewone en buitengebruikelijke woorden.

Op 13 september 2016 is het 100 jaar geleden dat Roald Dahl werd geboren. Om dat te vieren, geeft Van Dale een prachtig geïllustreerd woordenboek uit voor kinderen (en grote mensen) vanaf 8 jaar.

Roald Dahl speelde met taal en bedacht zelf nieuwe woorden. Dit woordenboek wordt een eerbetoon aan zijn vindingrijke taalgebruik en woordenschat. Van de verrukkelekukkelijke taal van de GVR en zijn gewoonte om te husselen met woorden tot de ontzettelijke beledigingen van Matilda's juffrouw Bulstronk. Met vele (oude) bekenden, zoals Willie Wonka, de Griezels en de fantastische meneer Vos.

Wij vinden het fantastelijk dat we voor Van Dale de Nederlandse versie van dit woordenboek gaan maken, met citaten van een van de beste verhalenvertellers van de wereld en fenomenale tekeningen van Quentin Blake.

Heidi Aalbrecht, Pyter Wagenaar en Jaap Parqui (uitgever Van Dale), Stadscafé Van der Werff, Leiden; foto: Kim Hagendoorn

Van Dale Roald Dahl Woordenboek

Op zaterdag 26 september heeft de Maatschappij der Nederlandse Letterkunde de Kruyskampprijs 2015 uitgereikt aan Heidi Aalbrecht en Pyter Wagenaar van de Taalwerkplaats, voor hun Woordenboek van het Algemeen Onbeschaafd Nederlands. Dat gebeurde tijdens een feestelijke, aan de letteren gewijde middag in het Academiegebouw van de Universiteit Leiden.

Winnaars Kruyskampprijs

De laureaten: Pyter Wagenaar en Heidi Aalbrecht; foto: Roeland Dol (Unieboek)

Glashelder gecomponeerd woordenboek

'Vanwege de exemplarische beschrijving van een belangrijk, maar nog te weinig bestudeerd lexicaal subdomein, in een mooi uitgegeven, goed ingeleid en glashelder gecomponeerd woordenboek, meent de Commissie van voordracht dat de Kruyskampprijs 2015 ten volle toekomt aan het Woordenboek van het Algemeen Onbeschaafd Nederlands van Heidi Aalbrecht en Pyter Wagenaar.'

Dat schrijft de Commissie van voordracht — Ann Marynissen, Marijke Mooijaart en Gijsbert Rutten — van de Maatschappij der Nederlandse Letterkunde. Het Woordenboek van het Algemeen Onbeschaafd Nederlands is volgens de commissie niet zomaar een gemakkelijk gemaakt, populariserend boekje, maar onderscheidt zich door de zeer grondige aanpak. Met informatie over de herkomst van onbeschaafde betekenissen, thematische verzamelingen, columnachtige kaderteksten en sappige citaten zet het een nieuwe standaard in de beschrijving van de informele woordenschat.

Ronald Giphart: 'Fokking plezier'

Niet alleen de Maatschappij der Nederlandse Letterkunde is gecharmeerd van het woordenboek. Ronald Giphart las het met 'fokking plezier'. In de Volkskrant schreef hij er lovend over, omdat er nu eindelijk eens een woordenboek was uitgebracht 'waarin we niet werden gehinderd door onschuldige woorden of onbeduidende adjectieven'. In dezelfde krant noemt literatuurcriticus Arjan Peters het een aanwinst, om er vervolgens met genoegen een paar ferme scheldwoorden uit te putten en vooral veel smeuïge literaire citaten. Ook volgens taalhistoricus en columnist Ewoud Sanders in NRC is het woordenboek een aanrader.

Buitengewoon onderhoudend en zelfs grappig

Is het nu een woordenboek om 'met bijna masturbatoir genoegen' door te bladeren, zoals Ronald Giphart het omschrijft in het voorwoord? Of is het een eerbiedwaardig wetenschappelijk werk? We laten de commissie nogmaals aan het woord:

'Ten slotte wil de Commissie van voordracht graag opmerken — hoewel het geen criterium was bij de beoordeling — dat het Woordenboek van het Algemeen Onbeschaafd Nederlands buitengewoon onderhoudend en vaak zelfs grappig is.'

In goed gezelschap

De Maatschappij der Nederlandse Letterkunde bekroont met de Kruyskampprijs eens in de drie jaar een werk op het gebied van de Nederlandse lexicografie, de Nederlandse lexicologie of de editie en annotatie van oude Nederlandse teksten. Eerdere laureaten van de Kruyskampprijs zijn Frank Willaert, Veerle Fraeters en Louis Grijp, Willem Wilmink, Hans Luijten, Wim Hüsken.

Het bekroonde woordenboek inkijken of bestellen? Dat kan in onze Taalwinkel.

Wil je alles weten over Algemeen Onbeschaafd Nederlands? Neem dan eens een kijkje op www.onbeschaafdnederlands.nl.

In 2015 bestaat de Taalwerkplaats tien jaar. Dat vieren wij door onze vakkennis te delen in een prachtig handboek: het Handboek voor de redacteur, uitgegeven door uitgeverij Boom.

Over de inhoud kan ik kort zijn: kopers van dit boek zullen niet gauw mistasten.
— Jan Renkema, auteur van de Schrijfwijzer, in het voorwoord

Als redacteur moet je niet alleen een uitstekend taalgevoel hebben, maar ook begrijpen hoe tekst een boodschap overbrengt. Je bent de schakel tussen de auteur en de lezer. Met jouw ingrepen haal je het beste uit een tekst — of je nu de spelling corrigeert of de opbouw verbetert.

Het Handboek voor de redacteur biedt een ferm antwoord op praktijkvragen van de redacteur, tekstschrijver, corrector en vertaler. Het is verschenen in dezelfde reeks en uitvoering als de beroemde Schrijfwijzer van Jan Renkema. Samen vormen ze een praktische twee-eenheid voor de redacteur.

Wil je meer lezen over het Handboek? Dat kan hier.

Wil je het Handboek voor de redacteur, de Schrijfwijzer of andere taalboeken inkijken, bestellen of downloaden? Dat kan in onze Taalwinkel.

Waarom noemen we het snelste roofdier ter wereld een luipaard? Moet je bij scheurbuik hechten? Heeft je schoonfamilie zich goed gewassen? En hoe zit dat nu met de witte en zwarte neushoorn; beide dieren zijn toch zo grijs als een olifant?

Woorden die je op het verkeerde been zetten

In Waarom is een witte neushoorn grijs (en een zwarte ook)? lees je in 101 taalcolumns hoe Nederlandse woorden en uitdrukkingen je flink op het verkeerde been kunnen zetten. Reis mee door de taal en de tijd, en ontdek de verrassende verhalen achter woorden als bolleboos, tartaartje, missionarishouding en kapotje.

Vrolijk geïllustreerd

Dit vrolijk geïllustreerde boek staat vol met grappige, opzienbarende en interessante weetjes over de Nederlandse taal. Leuk en leerzaam voor iedereen die meer wil weten over onze woorden.

Meer weten? Lees het taalblog

Wil je meer weten over het ontstaan van het boek Waarom is een witte neushoorn grijs (en een zwarte ook)? Lees dan het blog 'De taal ken je nooit van haver tot gort'.

Bestellen?

Wil je Waarom is een witte neushoorn grijs (en een zwarte ook)? of andere taalboeken inkijken, bestellen of downloaden? Dat kan in onze Taalwinkel.

Solliciteren is altijd al stressvol geweest, maar op een krappe arbeidsmarkt staat er extra veel op het spel. Hoe spring je er positief uit tussen de andere kandidaten? Hoe benut je je kans optimaal om je kennis en vaardigheden overtuigend te presenteren en een uitstekende eerste indruk te maken? Met de juiste woorden laat je zien dat je klaar bent voor je droombaan. Wij hebben de 100 belangrijkste sollicitatiewoorden voor je verzameld.

100 woorden die je moet kennen voor je sollicitatie is een woordenboekje op handig zakformaat met woorden die je tijdens je sollicitatie kunt tegenkomen. Het bevat de woorden die sollicitatiecommissies graag horen of zelf gebruiken. Bijvoorbeeld competentie, diversiteit, emolumenten, outplacement, STAR-methode en synergie. Ook vind je er tips om je sollicitatiebrief en cv meer zeggingskracht te geven.

Om te overtuigen, is het essentieel dat je de woorden op de juiste manier gebruikt. Daarom vind je in dit boekje niet alleen de betekenis van woorden, maar ook de uitspraak en voorbeeldzinnen uit de praktijk. Een steuntje in de rug voor iedereen die serieus werk maakt van werk.

Deze of andere taalboeken inkijken, bestellen of downloaden? Dat kan in onze Taalwinkel.

In 2014 is het 150 jaar geleden dat de eerste tram in Nederland reed. Den Haag had de primeur. Daarom heeft de Haagse vervoersmaatschappij HTM bij Krikke Special Books een mooi jubileumboek laten maken over de geschiedenis van de Haagse tram en bus, met veel historisch beeldmateriaal: Lijnenspel. 150 jaar tram in de Haagse regio. Redactie: de Taalwerkplaats.

Beugeltram voor het Binnenhof

En er is meer: alle abonnementhouders van HTM krijgen een boekje cadeau met de hoogtepunten van deze geschiedenis — van paardentram tot RandstadRail. De Taalwerkplaats schreef met veel plezier de tekst voor dit publieksboekje en selecteerde de foto's.

Lijnenspel

De kleine Je stamboom onderzoeken voor dummies is het eerste handboek dat álle aspecten van genealogisch onderzoek toelicht — van archiefonderzoek tot naamgeving en van oude handschriften lezen tot een aantrekkelijke familiegeschiedenis schrijven.

Veel mensen hebben er plezier in: de geschiedenis van hun eigen familie uitpluizen in archieven. Die familie heeft immers alles meegemaakt, van de Romeinen tot de uitvinding van de boekdrukkunst, van ridders en de zwarte dood tot dolle mina's en het ontstaan van sociale media. Misschien loop je al een tijdje met datzelfde idee rond, maar weet je niet waar je moet beginnen. Of heb je je genealogie al uitgezocht en zoek je tips om een boeiende familiegeschiedenis te schrijven. Dan is dit een heel handige gids voor je.

Van Dijk

In de reeks Voor dummies verscheen De kleine Je stamboom onderzoeken voor dummies, een laagdrempelige en beknopte handleiding voor het onderzoeken van je stamboom en het schrijven van een familiegeschiedenis. Het handzame boek helpt je bij het uitzoeken van je genealogie. Hoe en waar begin je? Welke bronnen vind je in Nederlandse archieven en hoe gebruik je die?

Het onderzoek resulteert in een stamboom van namen, jaartallen en feiten. Deze stamboom is de basis van je familiegeschiedenis. Echt interessant wordt je familiegeschiedenis als je de onderzoeksresultaten inkleurt met allerlei gegevens uit diverse bronnen. Hoe doe je dat? En hoe beschrijf je alles wat je hebt gevonden in een prettig leesbare tekst? Met de tips uit dit boek maak je van je eigen familiegeschiedenis een boeiend verhaal, dat ook aantrekkelijk is voor anderen.

Dit of een ander boek inkijken, bestellen of downloaden? Dat kan in onze Taalwinkel.

Dennis Piek, de trotse auteur van Musical 2.0, overhandigde op 24 oktober 2013 het eerste exemplaar van zijn nieuwe boek aan Albert Verlinde. Musicalzangeressen Tessa Sunniva van Tol, Cindy Bell en Vajèn van den Bosch zongen een speciaal voor de presentatie geschreven lied. Daarna was het podium voor de tweedejaarsleerlingen van de Frank Sanders Akademie. Zij lieten meerstemmig horen hoe zij de toekomst van de musical voor zich zien: met zichzelf in de hoofdrol.

Musical 2.0 is een boek over de toekomst van de Nederlandse musical, vol interviews met mensen uit het musicalvak, van zangers tot producers en van schrijvers tot theaterfotografen. De Taalwerkplaats verzorgde met veel plezier de redactie en correctie van dit boek.

Ben je weleens jaloers op de eloquentie waarmee sommige mensen zich uitdrukken? Dat is helemaal niet nodig, want met enkele welgekozen woorden bereik je hetzelfde effect. In 100 woorden waarmee je intelligent klinkt hebben wij er 100 voor je verzameld.

Geef je conversatie meer cachet met elegante en intelligente woorden, zoals a priori, chargeren, flagrant, lacune, netelig, ravissant en savoureren. Je vindt ze in 100 woorden waarmee je intelligent klinkt, een klein woordenboek met 'moeilijke' woorden die je wellicht niet elke dag hoort of leest. Door deze woorden achteloos te gebruiken, wek je de indruk dat je een fenomenale woordenschat hebt.

Om daadwerkelijk intelligent te klinken, is het essentieel dat je de woorden op de juiste manier gebruikt. Daarom vind je in dit boekje niet alleen de betekenis van woorden, maar ook de uitspraak ervan en voorbeeldzinnen uit de praktijk. Kortom: alles wat je nodig hebt om je vocabulaire een flinke oppepper te geven.

Dit of een ander taalboek inkijken, bestellen of downloaden? Dat kan in onze Taalwinkel.

Hoe is het mogelijk dat kleine kinderen zoiets ingewikkelds als taal snel leren? Waarom 'lenen' talen woorden van elkaar? Hoe is het alfabet ontstaan? Heeft het woordenboek altijd gelijk? In Taal voor in bed, op het toilet of in bad lees je allerlei wetenswaardigheden over taal.

De informatie staat in korte hoofdstukjes waarmee je je kennis uitbreidt waar je maar wilt. In bed, op het toilet of in bad bijvoorbeeld.

Dit of een ander taalboek inkijken, bestellen of downloaden? Dat kan in onze Taalwinkel.

Erratum

Het Woordenboek van het Algemeen Onbeschaafd Nederlands is het smeuïgste woordenboek van het Nederlandse taalgebied. In dit woordenboek ontdek je de betekenis en herkomst van 'onbeschaafde' woorden, geïllustreerd met de meest scabreuze citaten uit de Nederlandstalige literatuur.

Het is een prikkelend naslagwerk dat tegemoetkomt aan een heimelijk pleziertje: in een nieuw woordenboek meteen de vieze woorden opzoeken. Op elke bladzij raak!

  • Ruim 7000 woorden en uitdrukkingen over taboeonderwerpen als seks, ziekte, drank, misdaad en dood
  • Scheldwoorden, straattaal en Bargoens
  • Thematische verzamelingen, bijvoorbeeld alle vulgaire woorden voor masturberen of borsten op een rijtje
  • Honderden sappige citaten
  • Met een voorwoord van Ronald Giphart

Kijk ook op www.onbeschaafdnederlands.nl

Dit of een ander taalboek inkijken, bestellen of downloaden? Dat kan in onze Taalwinkel.